vansontrainingen.nl

Begin maart verschijnt er een nieuw boek over leren en de hersenen: Brein@work. Volgens de recensie in Leren in organisaties belooft het een leesbaar en nuttig boek te zijn. Ik ben benieuwd, want niet alle voorbeelden die in de recensie aan bod komen vind ik even vernieuwend. Ze zijn wel makkelijk toepasbaar, voor iedereen die iets met leren te maken heeft. Wil je beter leren leren, of je persoonlijke ontwikkeling bevorderen, dan kun je hier op letten:

1) Het woordje niet doet het niet

Onze hersens kunnen niks met het woordje niet. Aandacht in de vorm van ‘nietjes’  werkt daarom averechts. Wil je dat een kind iets niet laat vallen? Dan helpt de zin ‘niet laten vallen’ minder goed dan de tip ‘goed vasthouden’. Wil je afvallen? dan werkt het voornemen om niet te snoepen slechter dan je duidelijk voornemen wat je op een dag wél wilt eten. En daarom vragen (goede) trainers je ook altijd om leerdoelen positief te formuleren in plaats ‘ik wil niet…’ of ‘ik wil minder…’.

2) 7 dagen in een week, 7 plekken in je hoofd

Je hoofd proberen vol te proppen heeft geen zin, mensen kunnen maar zeven items tegelijk onthouden. Leuk om te testen als je boodschappen gaat doen: lukt het om met acht geplande boodschappen thuis te komen? Ben je aan het leren, dan is het belangrijk om samen te vatten en de belangrijkste items uit te kiezen. Probeer je je te ontwikkelen, doe dat dan niet op alle vlakken tegelijk. Werk liever doelgericht aan een paar goede voornemens dan als een schot hagel aan je hele persoonlijkheid3

3) Oefening baart kunst, dus hou vol

Veranderen kost tijd en moeite. Volgens deze praktische blog 21 dagen, volgens Brein@work 40 dagen. Gisteren gaf iemand een mooie metafoor hoe het wennen van de hersenen aan nieuw gedrag gaat: het oude gedrag is als een snelweg door de jungle. Hij is makkelijk te vinden en gaat snel. Het nieuwe gedrag is een pad dat je nog moet aanleggen. Overhangende jungle, geen wegwijzers, een oneffen oppervlak, op alle mogelijke manieren kost deze weg meer moeite. Máár, het goede nieuws: de snelweg kan overwoekerd en opgebroken raken door hem minder te gebruiken. En dus wordt je oude gedrag minder makkelijk, minder aanlokkelijk, minder vanzelfsprekend. Terwijl dat smalle junglepaadje door het veel te gebruiken intussen een mooi vrijgemaakt pad is, dat je soepel kunt gebruiken…

4) Slim belonen heeft effect

Al vaker schreef ik op dit blog dat belonen een positieve uitwerking heeft. Maar je kunt ook nog slím belonen (wat elke ouder die zijn kind spruitjes probeert te leren eten al weet…): beloon de inspanning, niet de prestatie. Het gaat in eerste instantie om dat iemand het probeert, niet of het lukt. Wat kun je daarmee wat betreft leren? Als trainer of docent is het belangrijk om oog te hebben voor de inspanningen van een cursist, en daar in elk geval aandacht aan te besteden. Als lerende, kun je ervoor kiezen om mild te zijn voor je zelf: het hoeft niet in één keer goed; tel de keren die wél lukken en laat je niet afleiden door het de keren dat het nog niet lukt. Zo blijf je gemotiveerd. Jezelf slim belonen verhoogt je eigen motivatie (die weer bijdraagt aan zelfdiscipline).

Je ziet dat bovenstaande tips samenhangen. Als je de een toepast, wordt de andere ook makkelijker om toe te passen. In Brein@work staan nog veel meer dingen die je kunt toepassen. Leren en jezelf ontwikkelen wordt er (verwacht ik) leuker, makkelijker en effectiever van.

Eén van de vaak voorkomende oorzaken van miscommunicatie is interpretatie. We zien of horen iets, en denken te weten hoe het zit. De overgang van waarneming (via zintuigen) naar interpretatie gaat zó snel dat we meestal niet eens door hebben dat we iets geïnterpreteerd hebben. Een prachtig voorbeeld hiervan vind je in dit filmpje van Inspector Clouseau.

Probeer het de komende dagen maar eens. Maak minstens drie keer per dag onderscheid tussen:

• je waarneming (via je zintuigen);
• je interpretatie (het verhaal dat je creëert op basis van die waarnemingen);
• je oordeel (wat je vindt op basis van het verhaal dat je gecreërd hebt).

Als je hier wat handigheid in hebt gekregen, kun je alternatieve interpretaties bedenken: welke verhalen zijn ook denkbaar bij dezelfde waarnemingen? Hoeveel waarheid zit er in die alternatieven? Hoe is het om met een andere interpretatie tegen hetzelfde onderwerp aan te kijken? Welke interpretatie bevalt jou het beste en waarom?

Deze oefening leidt op zijn minst tot zelfkennis. Bij de meeste mensen leidt hij ook tot minder communicatiemisverstanden. Ik vind het leuk als je laat horen wat het effect ervan op jou is!

“Maar komt dat dan niet kunstmatig over?” Cursisten zijn vaak bang dat ze niet meer ‘echt’ overkomen wanneer ze communicatietips opvolgen. Sommigen zijn daar zelfs zo bang voor, dat ze liever hun eigen stijl blijven hanteren dan wat nieuws uitproberen.

Wie dit filmpje over feedback geven bekijkt, ziet zijn angst bewaardheid: ja, dit is kunstmatig! Gelukkig is het hier ook zo bedoeld. De feedback tips uit het filmpje kloppen overigens wél. En wie ze gaat toepassen, zal vanzelf zijn eigen stijl vinden. Succes!

(more…)

Vandaag ging het in een training over assertiviteit, agressiviteit en subassertiviteit. Bij de training horen gedragtips. De tips helpen om anders over te komen, en anders overkomen is soms nodig om je doel te bereiken. Maar voordat mensen bereid zijn die tips toe te passen, is er vaak iets nodig aan de binnenkant. Dat ‘iets’ vat ik samen met het woord toestemming. Toestemming van wie? Toestemming van jezelf.

Voor mensen die te weinig voor zichzelf opkomen, is het de kunst om zichzelf toestemming geven om ‘groter’ te zijn. Mag je van jezelf een mening hebben? Mag je opkomen voor je wensen? Mag je laten zien wie je bent en wat je belangrijk vindt? Heb jij recht op grenzen? Mag je je eigen belangen een keertje voor die van een ander laten gaan?

Wie minder dominant wil overkomen of niet als agressief ervaren wil worden, moet zichzelf toestemming geven om ‘kleiner te zijn’. Durf je de controle los te laten? Mag de ander jouw kwetsbaarheid zien?  Kun je interesse opbrengen voor de zienswijze van de ander? Mag er eens iets fout gaan? Kan de wereld een dagje zonder jouw mening? Mag de ander een keer winnen?

Wat er nodig is om jezelf toestemming te geven voor ander gedrag, weet alleen jijzelf. Maar zonder toestemming zal het moeilijk zijn om de gedragstips toe te passen. Je automatische patronen steken dan de kop op zodra het moeilijk wordt. Want automatische patronen zijn bekend, en dus veilig, en dus makkelijk. Dat geldt zelfs voor de patronen waar je eigenlijk last van hebt.

Iedereen die met assertief gedrag gaat oefenen, krijgt in elk geval mijn toestemming om gigantisch te falen onderweg. Het hoeft niet in één keer goed te gaan. Het is zoeken, experimenteren, en soms vallen en opstaan. Gaandeweg ontdekt je wat bij jou past – en dat zal meer zijn dan je nu kunt inschatten.

Weet je niet goed hoe je kunt oefenen, volg dan dit gratis e-coachingstraject. Het is leuk en het werkt. Veel plezier met oefenen!

Altijd fijn om als examinator bij gesprekken aanwezig te zijn: je kunt alles in alle rust observeren, en daarna aan de ’spelers’ navragen waarom ze reageerden zoals ze reageerden. Zo was ik eergisteren bij een examen waarbij een werkgroep hun project aan een MT moest presenteren. Een cursist concludeerde achteraf: ‘het gaat helemaal niet om de inhoud, het gaat erom dat je weet hoe je met een MT moet omgaan’. Mijn complimenten aan deze cursist: die heeft een belangrijke les geleerd.

Wat heeft het examen met adviseren en de Roos van Leary te maken? Het gepresenteerde project had aanbevelingen aan het MT, en dus adviezen.  Elke groep was enthousiast over hun project en aanbevelingen, en vond een kritisch MT tegenover zich. Wat denk je dat er gebeurde?

Enthousiasme over een project is een ‘ik-positie’, kritiek evenzeer. Het gesprek verliep dus grotendeels aan de linkerkant van de Roos. Dus de kant die we meestal ‘tegen’ noemen’. Hoe kom je van die tegen-kant naar de samen-kant? Wat goed werkte was echt luisteren naar de vragen van het MT en de kritiek, en daarop aan te sluiten. Het MT vertelde later dat ze zich op die momenten serieus genomen voelden. Verdedigende reacties werkten averechts, die vergrootten de kritische houding van het MT.

Wat elk groepje had kunnen helpen, was hun presentatie al meer af te stemmen op hun publiek: wij hebben een goed idee, en dit hebben jullie eraan. Dan zit je aan de samen-kant van Leary. Dat vergt wel een vertaalslag:  wat wij om inhoudelijke reden een goed plan vinden, is voor jullie interessant om deze strategische redenen.

Niet alleen de cursisten gingen wijzer naar huis. Ook ik als docent/trainer heb weer eens goed kunnen zien (en voelen) hoe dingen werken. Daar heb ik opnieuw van geleerd. Ik heb een mooi vak!.

In een goed gesprek behaal je zelden je doelen helemaal, en dat hoort zo. Sterker nog, de kans is groot dat wanneer je 100% je doel behaald hebt, het geen goed gesprek was. Klinkt dat raar? Dan raad ik je aan om Een goed verhaal. Presenteren, praten, pleiten van Suzanne Gerritsen te lezen.

Elk gesprek is in principe een vorm van samenwerking. Er bestaan spelregels voor deze samenwerking, die we onbewust meestal wel weten:

1. Geef voldoende informatie (niet te veel, niet te weinig).
2. Geef goede informatie (leugens vallen daar niet onder).
3. Draag bij aan een goede relatie.
4. Wees in je stijl kort, bondig en efficiënt.

Denk maar eens terug aan je laatste gesprekken die niet soepel liepen. Welke van de bovenstaande regels overtrad de ander? Welke overtrad je zelf misschien?

Denk aan ‘ik wil mijn verhaal kwijt’ versus ‘ik wil een leuke avond hebben’. Denk aan ‘ik wil de samenwerking bespreken’ versus ‘laten we het vooral over de inhoud hebben’. Denk aan duizend andere voorbeelden…

Het is makkelijker om deze regels toe te passen als je een idee hebt van het doel van het gesprek. Jouw doel is zelden tot nooit precies hetzelfde alsdat van de ander. De kunst is dus om een gezamenlijk doel te creëren. Hoe openlijker je dit bespreekt, hoe makkelijker jij en de ander kunnen bijsturen als het misgaat. Ik hou me aanbevolen voor leuke praktijkvoorbeelden!

Een goed slot is maatwerk. Het is daarmee volstrekt tegengesteld aan de stoplap ‘hopende u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben’. Die is niet alleen ouderwets, maar ook nietszeggend. Hij kan overal en altijd, en dus beter nergens.

Wat dan wel? Geef een korte terugblik op wat je net gedaan hebt. In een brief formuleer je in één zin wat het doel van de brief was (behalve als dat doel ‘ iemand voldoende informeren is’ natuurlijk…). In een presentatie herhaal je in enkele korte en krachtige zinnen de hoofdlijn van je verhaal. Op die manier laat die een blijvende indruk achter bij je luisteraars. In een gesprek geef je een korte samenvatting van hetgeen besproken is, zeker van de gemaakte afspraken.

Is dat alles? Nee, het ‘hopende u enzovoort’ had ook een relatiebedoeling. Het was een beleefheidsfrase, iets om nog even aan de relatie met de lezer te werken. In een brief kun je dat doen door een persoonlijke noot toe te voegen (een bedankje, of begrip tonen of vragen bijvoorbeeld). In een presentatie door een afsluitend grapje te maken of het publiek of je opdrachtgever charmant te bedanken. In een gesprek kan het vanalles zijn: korte positieve feedback op het gesprek, het uitwisselen van kaartjes, wat koetjes en kalfjes ter afronding, noem maar op.

Is dát dan alles? Nee, vergeet niet ‘de deur open te zetten’: voor vragen, voor een reactie van de ander, voor toekomstig contact. Maak dat laagdrempelig. Dus niet: U kunt onderstaande persoon bellen op bovenvermeld nummer. Of: Heeft u vragen, dan kunt u die tijdens de lunch stellen. Of: U vindt mijn gegevens op internet. Als mensen extra moeite moeten doen, kost jou dat goodwill. Welwillendheid, voor de liefhebbers van Nederlands.

Hoeveel ruimte mag dat kosten, een goed slot? Zo’n 10% van het totaal. Bedankt voor het lezen, en leuk als je hieronder reageert!

Goed, hoe je een inleiding maakt als je iemand wilt informeren, is intussen duidelijk. Maar hoe moet het met de rest van je verhaal?

Piramides
De kern opbouwen doe je in piramides. Je vertelt eerst het belangrijkste dat de ander moet weten. Dat is de top van de piramide, ook wel kernboodschap geheten. Zoals: je bent geslaagd voor je examen. Of: Helaas wijzen wij uw verzoek tot verlaging van de WOZ-waarde af. Of: uw auto is toe aan de Algemene Periodieke Keuring, kortweg APK.

Toelichten en onderbouwen
Daarna licht je de kernboodschap toe. Je geeft achtergrondinformatie, onderbouwt je kernboodschap of legt belangrijke begrippen uit. Het minst interessante of relevante komt onderaan, en vormt de voet van de piramide. Bij ‘minst interessant’ redeneer je vanuit de lezer of luisteraar, niet vanuit jezelf. Heb je bijvoorbeeld meerdere argumenten, dan staat je belangrijkste bovenaan en je minst belangrijke onderaan.

Telkens weer…
Dit doe je per onderdeel. Het geldt dus niet alleen voor je verhaal als geheel, maar ook voor de losse delen ervan. Bij elke alinea, elk stuk presentatie of elk gespreksonderdeel komt het belangrijkste eerst. (more…)

Toen ik voor het eerst van Wordle hoorde, leek het me vrij zinloos. Alle woorden uit een tekst op een grote hoop gooien, ze tellen, en er dan een plaatje van maken… Ziet er leuk uit, maar wat moet je ermee?

Weken later blijken woordwolken meer dan alleen mooi of lollig. Ze kunnen in één oogopslag een beeld geven van wie of wat je centraal stelt in een tekst. Hoe dikker en groter het woord, hoe vaker het voorkomt in de tekst. Het maakt dus snel de rode draad duidelijk. Probeer je klantvriendelijk te schrijven en het woord ‘niet’ springt naar voren uit de woordwolk, dan gaat er iets niet goed.

Woordwolken zijn dus bruikbaar voor het geven van feedback. Voer een tekst in, en bespreek met de cursist welk beeld er uit de wolk naar voren komt. Is dat het gewenste beeld? Indien niet, wat moet er dan anders?

Ik zie nog veel meer toepassingen van woordwolken. Ze zijn bruikbaar in trainingen, als startpunt om bepaalde onderwerpen te bespreken. Ze zijn een leuk kadootje: een liefdesbrief per woordwolk. Je kunt er je weblog mee checken (hoe staat het met je corporate identity?). Of je hele dagboek invoeren, en kijken wat de rode draad van je gedachten zijn…

OK, ik sla op hol. Het mag duidelijk zijn dat de woordwolk me heeft kunnen inspireren. Wil je meer praktische ideeën, bekijk dan de presentatie van Tom Barrett. De woordwolk van mijn site, vind je als je klikt op (more…)

Een goede inleiding hoeft maar 3 vragen te beantwoorden:

1. Waarom gebeurt er nu iets? (Waarom krijg ik deze brief? Waarom zit ik bij deze presentatie? Waarom hebben wij dit gesprek?)
2. Waar gaat het nu over?
3. Wat gaat er gebeuren? (Een leeswijzer, een luisterwijzer, een gespreksagenda. Iets dat de ‘ontvanger’ voorbereidt op wat er komen gaat).

Let bij punt één op het perspectief: het gaat om de ‘ontvanger’, niet om de initiatiefnemer. Let ook op het ‘nu’. Géén lange voorgeschiedenissen! En waarom een vooruitblik, punt drie? De lezer of luisteraar kan je dan beter volgen.

Te lange inleidingen zijn niet effectief. Die zorgen er juist voor dat iemand zich bovenstaande dingen gaat afvragen. Of afhaakt.

Het is een soort heilige drie-eenheid. Je kunt het zonder doen, maar dan gaan er dingen mis. Wat voor dingen? Een paar voorbeelden.

1) De nachtkaars. Je houdt een interessante presentatie, en eindigt onbeholpen met ‘eehhh, dat was het’. Welke indruk blijft er achter? Vermoedelijk een minder sterke dan je gewild had.

2) Waar gaat dit naartoe? Je begint aan een tekst, en vraagt je na een tijdje af: Waarom moet ik dit eigenlijk lezen? Wanneer wordt het interessant voor mij? Je scant de tekst vluchtig tot je antwoord op deze vragen vindt. Als het te lang duurt, leg je de tekst weg. Helaas voor de schrijver; diens belangrijkste punt moest nog komen namelijk.

3) Maar wat wilde hij nou eigenlijk? Het gesprek is voorbij, er is veel besproken. Zo veel, dat je eigenlijk niet meer weet waar het om ging. Waarom kwamen jullie ook alweer bij elkaar? En hoe gaat het nu verder?

Toch mooi dat je met iets simpels als een inleiding de helft van dit soort problemen kunt voorkomen. En met een slot de andere helft. (more…)

Cijfers die boekdelen spreken (of juist niet). We leren:

10% van wat we lezen
20% van wat we horen
30% van wat we zien
50% van wat we zien en horen
70% van waar we over gediscussieerd hebben met anderen
80% van wat we persoonlijk ervaren hebben
95% van wat we uitleggen aan anderen

Eigenlijk zou iedereen wat hij leert dus moeten overbrengen aan anderen…

Een van de mooie dingen aan het vak van trainer is dat je zo veel van je cursisten kunt leren. Deze week hoorde ik een variant op het toepassen van de Roos van Leary die ik zelf nooit bedacht zou hebben.

Even opfrissen: normaal gesproken krijgen mensen de tip om tegengesteld te interveniëren. Dat betekent dat je niet je automatische reactie volgt, maar bewust verschuift. Een voorbeeld. Meestal roept boven-gedrag van iemand bij jou onder-gedrag op. Als je tegengesteld intervenieert, kies je er bewust voor om op boven-gedrag met boven-gedrag te reageren – precies aan de andere kant van de cirkel dan waar de aanstichter zit. Op ik-gedrag reageer je met wij-gedrag, en andersom (normaal roept ‘ik’ een ‘ik-reactie op’).

Maar wat deed mijn creatieve cursist? (more…)

Je kent dat wel: jij zegt iets, doet dat 100% duidelijk, en toch begrijpt de andere je verkeerd. Volgens onderzoek gebeurt dit in 80% van de gevallen. Ook bij jezelf: van de 10 keer dat je denkt dat je iemand of iets goed begrepen hebt, zit je er 8 keer naast.

Lastig, omdat we al onze conclusies op onze interpretaties baseren: Deze collega steelt mijn ideeën, en dat is omdat hij graag promotie wil maken. Mijn partner wil niet helpen met afwassen, en dat is uit luiheid. Die Audi bumperkleeft omdat hij een aso is… Ga zo maar door.

(Bij het laatste voorbeeld kwam een vriend van me er ooit achter dat in de Audi een dokter zat, herkenbaar aan een artsensticker op de achterruit. Toen had hij wel spijt van het demonstratief blijven hangen op de linkerbaan.)

Kun je hier iets aan doen, aan al die verkeerde interpretaties? (more…)

Leuk, net zag ik een mooie aanvulling op de eerdere Roos van Leary puzzels. Iemand plaatsen in Leary wordt best moeilijk als de woorden en de non-verbale signalen volstrekt niet matchen, zoals in dit gesprek tussen een automonteur en een klant.

Met slechts twee woorden en een voorvoegsel kun je het hele leerproces beschrijven: bewust, bekwaam, en on-. Hoe zat het ook alweer?

Je begint onbewust onbekwaam. Je kan iets niet, maar dat weet je niet. Zoals lezen. Of je denkt dat autorijden alleen maar aan het stuur draaien is (broembroem).

Daarna wordt je bewust onbekwaam. Je merkt dat er letters bestaan en dat anderen daar iets mee kunnen, maar jij nog niet. Of dat een auto níet rijdt door alleen aan het stuur te draaien. Dit is stap 1 in het leerproces.

Tijdens stap 2 wordt je bewust bekwaam. Je leert hoe iets moet, maar het kost nog moeite. Je leest letter voor letter: v-i-s, a-p-p-e-l, b-r-i-e-v-e-n-b-u-s. Je hebt rijles en denkt bij alle handelingen (wat zijn het er veel…) na.

En driewerf hoera, als je iets vaak genoeg doet, wordt je onbewust bekwaam. Je leest moeiteloos hottentottentententntoonstelling. En je merkt niet eens meer dat je in je spiegel en over je schouder kijkt. Tips om dit te bereiken, vind je hier.

Wanhoop dus niet als je uit een training komt en dingen gaan niet direct goed in praktijk. Dat hoort er gewoon bij, het betekent dat je aan het leren bent.

Jammer dat veel filmpjes over presenteren in het Engels, semi-humoristisch, of allebei zijn. Toch kun je met weinig moeite best wat over presenteren leren door wat filmpjes te bekijken. Ik heb er hier een aantal verzameld.

Als jij ook goede weet, post dan een reactie op dit berichtje. Samen kunnen we een mooie verzameling aanleggen. Een aantal van deze filmpjes kwam bijvoorbeeld via collega Marianne. Bedankt!

Ik kan me er elke keer weer over verbazen hoe groot het belang van non-verbale signalen is. De een beweert dat slechts 8% van een boodschap overkomt via de woorden, de ander maakt er 30% van. Hoe dan ook, het belang van woorden is veel kleiner dan mensen denken. Als je lichaamstaal niet overeenkomt met je woorden, wordt je simpelweg niet geloofd, hoe goed je bedoelingen ook zijn.

Het is makkelijk uit te proberen. Zeg eens met een lief stemmetje en een vriendelijke glimlach tegen iemand dat je een hekel aan hem hebt. Dat levert geen problemen op.

Andersom gaat het wel fout: vertel eens met een zachte stem en weinig oogcontact hoe deskundig je bent… Dat levert weinig klanten op. Of vertel, terwijl je geen spier in je lichaam beweegt (ook niet in je gezicht), hoe enthousiast je ergens over bent. Niemand die je gelooft. Jammer, want het kan wel waar zijn.

Mmm, over klantvriendelijke communicatie gesproken. Uit dit filmpje zijn een boel dont’s te halen.

Eerder schreef ik hoe belangrijk het is om als jezelf voor de groep te staan. Dat doet er niks aan af dat we dan wél liever als de beste versie van onszelf daar staan. Presentatietips blijven dus relevant. Wie op zoek is naar praktische hulp bij het voorbereiden van een presentatie, kan daar hier meer over vinden.

Een advies: probeer niet alle tips tegelijk toe te passen. Je kunt niet alles in één keer. Wat in elk geval werkt, is nadenken over je opening, je slot, en de structuur daar tussenin. Als je de tips daarvoor toepast, dan ben je al een heel eind!

Het woordenboek is natuurlijk het minimum. Twijfel je over grammatica, dan is de adviesrubriek van Onze Taal heel handig. Wil je de bekendste spellingregels nog eens nalezen? Of graag een aantal onderwerpen oefenen? Er zijn veel goede sites voor. Laat je niet afschrikken als een site op het eerste gezicht moeilijke termen bevat. Als je doorklikt staat er meestal juist een hele begrijpelijke uitleg achter!

Hilarisch filmpje van het Belgische Alles kan beter, over stukjes communicatiegebeuren naar de ander toe:

Algemeen verbeterd Nederlands

Zomaar een gesprek. Met een klant, een collega of een goede vriendin. Je hebt aandachtig geluisterd. Je hebt zelfs tussen de regels door geluisterd. Je ziet haar probleem, je snapt het probleem, sterker nog, je ziet nog een oplossing ook. Je popelt om met je goede ideeën te komen. Zodra je gesprekspartner stilvalt, steek je van wal. ‘Weet je wat jij zou moeten doen…’

Nee, nee, nee. Niet doen! Niet als je kans wilt maken dat iemand naar je luistert in elk geval. Daar zijn twee redenen voor. De eerste is, dat onderzoek heeft aangetoond dat mensen vaak juist niet doen wat je ze aanraadt. (Geen idee waar je dit onderzoek kunt nalezen. Nooit zomaar geloven wat je op internet leest. Ook mij niet. Ik meen me te herinneren dat Roos Vonk het aanhaalde in Intermediair.) Hoe dan ook roept het woord ‘moeten’ bij veel mensen al een automatische ‘nietes’ op.

De tweede reden heeft te maken met communicatie, en de gebreken daarvan. Ook als je goed geluisterd hebt, is de kans dat je ernaast zit nog groot. Je bent een ander persoon, hebt andere ervaringen, denkt anders, geeft nét een andere lading aan woorden… en dan hebben we het er nog niet over dat iemand zelden het hele verhaal vertelt. Als is het maar omdat hij of zij ook niet weet wat er onbewust bij zichzelf meespeelt. Je mist dus altijd informatie, en vertekent ongewild de informatie die je binnenkrijgt.

Kun je desondanks íets zeggen? Natuurlijk wel. (more…)

dan schrijf je al gek genoeg. Helaas is dat waar voor heel wat beroepsgroepen in Nederland. Ze ontwikkelen een eigen taaltje dat prima te volgen is – als je minstens jaartje in die hoek werkt tenminste. Ambtenaren zijn een berucht voorbeeld, maar zij zijn zeker niet de enigen.

De gemeentes Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag* doen er wat aan. Ze hebben een website opgezet waarop je stukken tekst kunt testen. De site controleert in elk op lange zinnen, lijdende vormen en moeilijke taal – en legt kort uit waarom die niet handig zijn. Ter motivatie kun je bovendien nalezen wat het gemiddelde opleidingsniveau in Nederland is.

Een heel mooi initiatief, dat ik iedereen kan aanraden. Wat je nog wel zelf zult moeten doen, is je zinnen anders schrijven. Daar geeft de site geen tips voor. Maar daar kunnen trainers als ik natuurlijk altijd bij helpen…

(* in volgorde van hoe lang ik er gewerkt heb, da’s weer eens wat anders dan alfabetisch)